Πόσο απόθεμα
Το απόθεμα ασφαλείας είναι μετρητά ή κάτι που ρευστοποιείται σε λίγες μέρες χωρίς απώλεια, όπως ένας λογαριασμός ταμιευτηρίου ή ένα αμοιβαίο διαθεσίμων. Δεν είναι μετοχές: σε μια κρίση μπορεί να χρειαστεί να τις πουλήσεις χαμηλά.
Μέτρα το σε μήνες συνολικών εξόδων, μαζί με τη δόση:
| Προφίλ | Απόθεμα |
|---|---|
| Δύο σταθερά εισοδήματα | 3 μήνες |
| Ένας μισθωτός με σταθερή δουλειά | 3–6 μήνες |
| Ελεύθερος επαγγελματίας ή ένα μόνο εισόδημα σε ασταθή κλάδο | 6 μήνες ή περισσότερο |
Το απόθεμα δεν μπαίνει στην προκαταβολή. Αν τα μετρητά σου δεν φτάνουν και για τα δύο, μίκρυνε την προκαταβολή ή το σπίτι, όχι το απόθεμα.
Πόσους μήνες σε καλύπτει
Μήνες κάλυψης = απόθεμα / (δόση + βασικά έξοδα).
Με δόση €1.000, βασικά έξοδα €1.200 και απόθεμα €20.000, η κάλυψη είναι περίπου 9 μήνες αν σταματήσει εντελώς το εισόδημα. Αν διαιρέσεις μόνο με τη δόση, βγαίνουν 20 μήνες, αλλά αυτό είναι λάθος: θα συνεχίσεις να τρως και να πληρώνεις λογαριασμούς.
Το μηνιαίο περιθώριο
Πριν την αίτηση, αφαίρεσε από το καθαρό εισόδημα τα έξοδα ζωής και τη νέα δόση. Ό,τι μένει είναι το περιθώριό σου για έκτακτα και αποταμίευση. Αν είναι κοντά στο μηδέν, η έγκριση της τράπεζας δεν σημαίνει ότι το δάνειο αντέχεται.
Κάνε τον ίδιο λογαριασμό με επιτόκιο τρεις μονάδες πάνω, όπως κάνουν οι τράπεζες στον έλεγχο φερεγγυότητας.
Αν μειωθεί το εισόδημά σου
- Μίλα με την τράπεζα νωρίς, πριν καθυστερήσεις δόση. Ο Κώδικας Δεοντολογίας της Τράπεζας της Ελλάδος υποχρεώνει τις τράπεζες να εξετάζουν λύσεις για δανειολήπτες σε δυσκολία.
- Οι συνήθεις λύσεις είναι μειωμένη δόση για ένα διάστημα, περίοδος μόνο τόκων ή επιμήκυνση της διάρκειας. Η τράπεζα αποφασίζει, δεν είναι δικαίωμά σου, και οι τόκοι συνεχίζουν να τρέχουν.
- Αν το δάνειο έχει πουληθεί σε εταιρεία διαχείρισης (servicer), μιλάς με αυτήν, με τις ίδιες υποχρεώσεις ενημέρωσης.
- Για σοβαρή υπερχρέωση υπάρχει ο εξωδικαστικός μηχανισμός του Ν.4738/2020, μέσω της πλατφόρμας της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Μη βασιστείς στο ότι «οι διαδικασίες είναι αργές». Οι καθυστερήσεις γράφονται στον Τειρεσία και η τράπεζα έχει προσημείωση στο σπίτι.
Τι να έχεις έτοιμο πριν υπογράψεις
- Απόθεμα σε ξεχωριστό λογαριασμό, που δεν αγγίζεις για άλλα.
- Μια λίστα με έξοδα που κόβονται γρήγορα αν χρειαστεί.
- Αν είστε δύο, έναν λογαριασμό του αν η δόση βγαίνει και με το ένα εισόδημα για λίγους μήνες.
Τρέξε το stress test με τα δικά σου νούμερα, μαζί με αύξηση επιτοκίου.